Visa du học Mỹ bị siết 4 năm: du học sinh sẽ bị ảnh hưởng gì?

Một quy định mới của Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đang tạo ra lo ngại lớn trong giới giáo dục đại học: thời gian lưu trú của sinh viên quốc tế theo visa F và J sẽ bị giới hạn ở mức 4 năm, thay vì cơ chế lâu nay là được ở lại trong suốt thời gian cần thiết để hoàn thành chương trình học.

Theo thông tin từ hai bản tin nguồn, quy định này đã được hoàn tất vào tháng 7/2026 và dự kiến có hiệu lực vào tháng 9/2026. Nếu cần ở lại lâu hơn 4 năm để học xong, sinh viên sẽ phải nộp hồ sơ xin gia hạn với DHS.

Điểm khiến nhiều trường và tổ chức giáo dục phản đối không chỉ nằm ở con số 4 năm, mà ở chỗ hệ thống mới chuyển từ một cơ chế tương đối linh hoạt sang một cơ chế cứng hơn, trong đó sinh viên phải phụ thuộc vào quyết định gia hạn của cơ quan liên bang. Với các chương trình kéo dài, đặc biệt là bậc sau đại học và nhiều ngành STEM, đây là thay đổi rất đáng kể.

Ngày 18/8/2026, một liên minh gồm các tổ chức giáo dục đại học và nghiệp đoàn đã khởi kiện để yêu cầu tòa án liên bang chặn quy định này trước khi nó có hiệu lực. Trong số các nguyên đơn có Presidents’ Alliance on Higher Education and Immigration, American Federation of Teachers, NAFSA: Association of International Educators, Association of Independent Colleges and Universities in Massachusetts cùng một số nghiệp đoàn khác.

Theo đơn kiện, quy định mới có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho trường đại học, sinh viên quốc tế, học giả quốc tế và rộng hơn là cho nước Mỹ. Lập luận chính của bên khởi kiện gồm vài điểm:

• Mốc 4 năm không phù hợp với thực tế học tập, nhất là với nhiều chương trình tiến sĩ, sau đại học và các ngành cần thời gian đào tạo dài.
• Sinh viên sẽ phải xin gia hạn trong một bộ máy hành chính vốn đã quá tải, nhưng không có gì đảm bảo yêu cầu gia hạn cần thiết để hoàn thành bằng cấp sẽ được chấp nhận.
• Quy định mới còn siết việc chuyển chương trình hoặc chuyển trường, làm giảm tính linh hoạt vốn rất quan trọng trong quá trình học đại học ở Mỹ.
• Sinh viên bị cấm bắt đầu một chương trình học mới ở cùng hoặc bậc thấp hơn so với chương trình đã hoàn thành trước đó; phía nguyên đơn cho rằng điều này đi ngược với tinh thần của luật hiện hành về visa F cho sinh viên.

Liên minh này cũng cho rằng quy định đã không được cân nhắc đầy đủ về chi phí và lợi ích, đồng thời không xử lý thỏa đáng khoảng 22.000 ý kiến góp ý cho đề xuất, mà theo họ là gần như phản đối đồng loạt.

Phía DHS bảo vệ quy định mới bằng lập luận rằng việc định kỳ xem xét thời gian lưu trú sẽ giúp cơ quan này phát hiện và giảm rủi ro lạm dụng hệ thống visa. Cơ quan này cũng nói tính chất “mở” trước đây của visa F và J có thể tạo kẽ hở cho gian lận. Tuy nhiên, chính dữ liệu được nêu trong bản tin cho thấy con số sinh viên có visa F còn hiệu lực rất lâu là nhỏ so với tổng thể: 2.100 sinh viên nhập cảnh giai đoạn 2000–2010 vẫn có visa F còn hiệu lực tính đến tháng 4/2025, trong khi tổng số người giữ visa sinh viên vào năm 2024 vào khoảng 1,6 triệu.

Bản tin thứ hai dẫn phân tích của Fitch Ratings cho rằng giới hạn visa mới có thể làm giảm số lượng sinh viên quốc tế và ảnh hưởng đến nguồn thu của các trường đại học Mỹ. Rủi ro sẽ lớn nhất với những trường có nhu cầu tuyển sinh yếu hơn, ít dư địa tài chính hơn và phụ thuộc nhiều vào học phí, lệ phí.

Lý do khá dễ hiểu: sinh viên quốc tế thường đóng mức học phí cao, thậm chí nhiều trường xem đây là nhóm mang lại nguồn thu quan trọng. Nếu số lượng sinh viên quốc tế giảm, phần doanh thu này sẽ rất khó bù đắp từ nơi khác, nhất là khi thị trường nội địa của Mỹ cũng đang đối mặt áp lực nhân khẩu học. Theo bản tin, năm nay được dự đoán là thời điểm bắt đầu của một giai đoạn kéo dài hơn một thập kỷ mà số học sinh tốt nghiệp trung học tại Mỹ giảm xuống.

Fitch cũng nhấn mạnh rằng những trường có thế mạnh về STEM và chương trình sau đại học có thể chịu tác động mạnh hơn, bởi nhiều chương trình như vậy thường mất hơn 4 năm để hoàn thành. Không chỉ mất nguồn tuyển, các trường còn có thể phải tốn thêm chi phí để ứng phó với khó khăn trong tuyển sinh quốc tế ở nước ngoài.

Trên thực tế, theo phân tích này, nhiều trường đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược: mở rộng tuyển sinh ra ngoài các thị trường truyền thống, phát triển lộ trình học thay thế như học trực tuyến, hoặc hợp tác với các trường ở nước ngoài để sinh viên có thể bắt đầu học ở quê nhà rồi mới chuyển tiếp sang Mỹ sau đó.

Điều đáng chú ý là dấu hiệu chững lại của tuyển sinh quốc tế đã xuất hiện ngay cả trước khi quy định mới được chốt. Một khảo sát với hơn 800 trường vào đầu học kỳ mùa thu 2025 cho thấy tổng tuyển sinh quốc tế giảm 1% so với năm trước, còn số sinh viên quốc tế mới nhập học giảm tới 17% tại các trường được khảo sát.

Điểm then chốt hiện nay là quy định đã ban hành nhưng đang bị kiện. Trong đơn kiện nộp tại tòa án liên bang ở Massachusetts, các nguyên đơn đề nghị thẩm phán chặn việc thực thi và hủy bỏ quy định. Phân tích của Fitch cũng lưu ý rằng nếu các nhóm giáo dục hoặc vận động chính sách nhập cư đưa vụ việc ra tòa, quá trình thực thi có thể bị trì hoãn hoặc dẫn tới thay đổi chính sách.

Nói cách khác, vấn đề không chỉ là quy định này có nghiêm hay không, mà còn là mức độ bất định nó tạo ra cho cả trường đại học lẫn sinh viên quốc tế hiện tại và tương lai. Khi học sinh nộp hồ sơ du học, nhất là cho những chương trình kéo dài hoặc có thể thay đổi lộ trình giữa chừng, sự không chắc chắn về khả năng ở lại hợp pháp để hoàn thành việc học là yếu tố rất nhạy cảm.

Các tổ chức phản đối quy định nói rằng viễn cảnh có thể mất tình trạng cư trú hợp pháp ngay giữa quá trình học sẽ khiến nhiều sinh viên chùn bước khi cân nhắc nộp hồ sơ vào Mỹ. Hệ quả, theo họ, là sinh viên mất cơ hội, trường mất nhân tài, còn nền kinh tế Mỹ mất đi hàng tỷ USD đóng góp từ một trong những “mặt hàng xuất khẩu” mạnh nhất của nước này: giáo dục.

Đây là phần quan trọng nhất với phụ huynh và học sinh Việt Nam. Thông tin trên không có nghĩa là mọi kế hoạch du học Mỹ đều bị đảo lộn ngay lập tức, nhưng nó cho thấy một thay đổi chính sách visa có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chiến lược chọn trường, chọn ngành và lên lộ trình học.

Với học sinh Việt Nam, có vài điểm cần đặc biệt lưu ý:

• Đừng chỉ hỏi “đỗ trường nào”. Hãy hỏi thêm: chương trình đó thường kéo dài bao lâu? Có rủi ro vượt mốc 4 năm không? Điều này đặc biệt đáng chú ý với bậc tiến sĩ, một số chương trình sau đại học và các ngành STEM.
• Nếu dự định chuyển trường hoặc đổi chương trình sau khi sang Mỹ, cần theo dõi rất sát vì bản tin cho biết quy định mới cũng đặt thêm hạn chế với việc chuyển chương trình hoặc chuyển cơ sở đào tạo.
• Nếu có kế hoạch học tiếp một chương trình khác sau khi hoàn thành chương trình đầu tiên, cần tìm hiểu kỹ vì quy định bị kiện cũng nêu việc không cho bắt đầu một khóa học mới ở cùng hoặc bậc thấp hơn chương trình đã hoàn tất.
• Những gia đình đang cân nhắc bậc sau đại học nên chú ý hơn nữa, vì đây là nhóm mà cả giới giáo dục lẫn Fitch đều xem là dễ bị ảnh hưởng hơn do thời gian học thường dài.
• Khâu tư vấn hồ sơ nên gắn với hiểu biết về visa, không chỉ xoay quanh học thuật và tài chính. Một bộ hồ sơ mạnh vẫn rất quan trọng, nhưng trong bối cảnh chính sách thay đổi, hiểu lộ trình cư trú hợp pháp cũng quan trọng không kém.

Quan trọng hơn, phụ huynh và học sinh Việt Nam nên hiểu rằng đây là vấn đề ở cấp chính sách liên bang, nên tác động không giống một thay đổi riêng của từng trường. Dù bạn nhắm tới trường công hay trường tư, trường mạnh về nghiên cứu hay trường thiên về giảng dạy, nếu là du học sinh quốc tế thì về nguyên tắc đều chịu ảnh hưởng của khung visa chung.

Vì vậy, trong giai đoạn này, cách tiếp cận thực tế nhất là theo dõi sát mốc hiệu lực vào tháng 9/2026, diễn biến vụ kiện và đặc điểm thời lượng của chương trình mình dự định theo học. Với hồ sơ nộp sang Mỹ, đây không còn chỉ là câu chuyện “có cần thi gì, viết bài luận ra sao”, mà là bài toán tổng thể về khả năng học xong đúng lộ trình trong một môi trường chính sách đang biến động.

Bài viết được tổng hợp từ các nguồn sau:

• Coalition sues Trump administration over 4-year student visa cap (19/08/2026)
• Fitch: New visa limits could hurt international enrollment and revenue (06/08/2026)